Im Sommersemester 2023 fand das Seminar »Sigmund Freud: Verdichtungen und Verschiebungen« statt, das den Studierenden die literarischen und künstlerischen Dimensionen des Freud’schen Werks nahebringen und zudem Einblicke geben wollte in die Zeitumstände und Kontexte seines Denkens.

 

Insofern die wichtigsten kulturellen Hintergründe Sigmund Freuds fraglos die Wiener Kultur und der medizinische Diskurs im späten Österreichisch-Ungarischen Kaiserreich sind, und da Freud bis in die Gegenwart in der österreichischen Literatur, Populärkultur oder im Kunstschaffen seine deutlichen Spuren hinterlässt, war es wichtig, die Studierenden vor Ort mit diesem kreativen Territorium Freuds vertraut zu machen. So endete die Veranstaltung mit einer 5-tägigen Exkursion nach Wien (22.-26. Mai 2023).

 

Dort besuchte die Gruppe unter anderem das Wiener Freud Museum, das Jüdische Museum, das Josephinum, die Anatomisch-Pathologische Sammlung des Naturhistorischen Museums und das Alte Allgemeine Krankenhaus. Im Rahmen der Besuche und Führungen präsentierten die Studierenden ihre eigenen Forschungsergebnisse zu Freud und Wien und erstellten zum Abschluss einen Blog mit Text-, Bild- und Audiomaterial, der die Exkursion wie ein wissenschaftlich-essayistisches Tagebuch dokumentiert. Gleichzeitig gestaltete eine Studierende (Mary Ntai), die nicht an der Exkursion teilnehmen konnte, einen zweiten Blog, der – mit viel Freud(e) – die Stationen der Wiener Exkursion imaginiert, während sie tatsächlich durch die Straßen von Thessaloniki flaniert.

 

Wir bedanken uns herzlich für die großzügige Unterstützung durch Geldmittel von:

 

Abteilung für deutsche Sprache und Philologie
der Aristoteles Universität Thessaloniki

 

Griechische Gesellschaft für Germanistische Studien

 

Reisebüro HERODOTUS TRAVEL

 

Besonderen Dank an Frau Mary Ntai für ihre tatkräftige Unterstützung

 

 

SEMINARLEITUNG & ORGANISATION

Maria Oikonomou

 

BLOGGERS

Blog Daheimgeblieben:

Mary Ntai

Blog Mein lieber Freud:

Stavroula-Melina Antoniadou
Aikaterini Vatsikoura
Maria Svetlana (Ari) Ellinidou
Margarita Kapetanaki
Pelagia Mavridou
Livia Schmidt
Penelopi Siourda
Eleni Tantalidou
Aikaterini Tamia
Sebastian Tsifis

 

Αντί βιογραφίας

Πώς θα μπορούσε να παρουσιάσει κανείς, και μάλιστα συνοπτικά, τη βιογραφία ενός προσώπου της εμβέλειας του Sigmund Freud; Υπάρχουν τα πραγματικά γεγονότα και περιστατικά, υπάρχουν οι σταθμοί στη ζωή του, τα επιτεύγματα, οι συλλογές και τα γραπτά του, η οικογένεια και οι ασθενείς του, η πορεία του όπως καθορίστηκε από τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της εποχής, όλα αυτά είναι όμως λίγο-πολύ γνωστά. Θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον αν μπορούσαμε να φορέσουμε τις καταδυτικές μας στολές, να γεμίσουμε τις μπουκάλες μας και να κάνουμε μια βουτιά στο ασυνείδητο του Herr Professor Sigmund Freud, αλλά αυτό είναι αφενός αδύνατον, μα ακόμα και αν ήταν δυνατόν, θα αιωρούμασταν αδαείς μέσα στο βαθύ σκοτάδι παρατηρώντας τα πλάσματα της αβύσσου του, χωρίς να ξέρουμε ούτε τι είναι, ούτε τι κάνουν, ούτε πώς να τα ονοματίσουμε. Για τον λόγο αυτόν, ας ακούσουμε τον ίδιο να συνοψίζει, στο τέλος πια της ζωής του, αυτά που εκείνος θεωρούσε σημαντικά, αυτά που εκείνος ήθελε να θυμόμαστε από εκείνον.

 

 

 

Η μόνη γνωστή ηχογράφηση της φωνής του Sigmund Freud για το BBC (1938)

Eίναι πράγματι η Βιέννη;

Κάθε φορά που ταξιδεύω με το αεροπλάνο και ξεκινάει η επιβίβαση, μου δημιουργείται ο εξής φόβος: ότι το αεροπλάνο θα κάνει τον γύρο της πόλης και θα προσγειωθεί στο σημείο από όπου ξεκίνησε. Αυτή τη φορά, για να διώξω την άβολη σκέψη, μόλις επιβιβαζόμαστε, πιάνω ένα βιβλίο και αρχίζω το διάβασμα. Ωστόσο, όλο και κάτι μου αποσπά την προσοχή, έτσι κάθε τρεις και λίγο σηκώνω το κεφάλι μου από το βιβλίο και παρατηρώ τριγύρω: οι αεροσυνοδοί φοράνε στολές με τα εθνικά χρώματα της Αυστρίας. Καθώς διασχίζουν τον στενό διάδρομο και κλείνουν τα ντουλαπάκια των χειραποσκευών, το γκρουπ των συμφοιτητών μου τιτιβίζει ενθουσιασμένο, ενώ οι περισσότεροι συνεπιβάτες μας ασφαλίζουν τις ζώνες τους και μιλάνε μεταξύ τους Γερμανικά. Μήπως είναι τελικά παράλογος ο φόβος μου; Γιατί ποιος θα τα έκανε όλα αυτά σε ένα αεροπλάνο που θα απογειωθεί και μετά από έναν γύρο πάνω απ’ την πόλη θα προσγειωθεί ξανά στη Θεσσαλονίκη;

Λίγες ώρες αργότερα προσγειωνόμαστε στη Βιέννη (ναι, είναι η Βιέννη, είναι πράγματι η Βιέννη) και καθώς κατευθυνόμαστε προς το μετρό, μας υποδέχεται ένας πίνακας του Freud (που ναι, είναι ο Freud, είναι πράγματι ο Freud, ο σκοπός της επίσκεψής μας στη Βιέννη, που είναι όντως η Βιέννη, την οποία ο πατέρας μου ήθελε πάντα να επισκεφθεί, ποτέ δεν έμαθα γιατί ειδικά τη Βιέννη, αυτή τη Βιέννη, που είναι όντως η Βιέννη). Το μετρό ξεκινάει και μου έρχεται σχεδόν αναπόφευκτα στον νου το κείμενο που διαβάσαμε στο μάθημα σχετικά με την πρώτη φορά που επισκέφθηκε ο Freud την Ακρόπολη:

Als ich dann am Nachmittag nach der Ankunft auf der Akropolis stand und mein Blick die Landschaft umfaßte, kam mir plötzlich der merkwürdige Gedanke: Also existiert das alles wirklich so, wie wir es auf der Schule gelernt haben?! […]

Es muß so sein, daß sich an die Befriedigung, es so weit gebracht zu haben, ein Schuldgefühl knüpft; es ist etwas dabei, was unrecht, was von alters her verboten ist. Das hat mit der kindlichen Kritik am Vater zu tun, mit der Geringschätzung, welche die frühkindliche Überschätzung seiner Person abgelöst hatte. Es sieht aus, als wäre es das Wesentliche am Erfolg, es weiter zu bringen als der Vater, und als wäre es noch immer unerlaubt, den Vater übertreffen zu wollen.

.

Sigmund Freud: Eine Erinnerungsstörung auf der Akropolis

 

 

 

 
Ο Freud στο αεροδρόμιο